Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies, w celu zapewnienia Ci wygody podczas przeglądania naszego serwisu. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookies oraz w jaki sposób z nich korzystamy, kliknij tutaj

Kodeks pracy | Konstytucja RP | Kodeks cywilny
Kontakt | Mapa strony
godło polski

Kodeks pracy

Prawo pracy
Portal informacyjny
A A A

Kodeks pracy

Polskie prawo pracy
Stan prawny: maj 2016r.
Linki sponsorowane

URLOPY PRACOWNICZE

Rozdział 1 - Urlopy wypoczynkowe

Art. 152.

§1. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej "urlopem".

§2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.

Art. 153.

§1. Pracownik podejmujący prace po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął prace, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

§2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.

Art. 154.

§1. Wymiar urlopu wynosi:

§2. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

§3. Wymiar urlopu w danym roku kalendarzowym, ustalony na podstawie § 1 i 2, nie może przekroczyć wymiaru określonego w § 1.

Art. 1541.

§1. Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy.

§2. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy.

Art. 1542.

§1. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu, z zastrzeżeniem § 4.

§2. Przy udzielaniu urlopu zgodnie z § 1, jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy.

§3. Przepis § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do pracownika, dla którego dobowa norma czasu pracy, wynikająca z odrębnych przepisów, jest niższa niż 8 godzin.

§4. Udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop.

Art. 155.

§1. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

Okresy nauki, o których mowa w pkt 1-6, nie podlegają sumowaniu.

§2. Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Art. 1551.

§1. W roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem uprawnionym do kolejnego urlopu, pracownikowi przysługuje urlop:

§2. Pracownikowi, który przed ustaniem stosunku pracy w ciągu roku kalendarzowego wykorzystał urlop w wymiarze wyższym niż wynikający z § 1 pkt 1, przysługuje u kolejnego pracodawcy urlop w odpowiednio niższym wymiarze; łączny wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być jednak niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców.

§21. Przepis § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika podejmującego prace u kolejnego pracodawcy w ciągu innego roku kalendarzowego niż rok, w którym ustał jego stosunek pracy z poprzednim pracodawcą.

§3. (uchylony)

Art. 1552.

§1. Przepis art. 1551 § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika powracającego do pracy u dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego po trwającym co najmniej 1 miesiąc okresie:

§2. Jeżeli okres, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 3–6, przypada po nabyciu przez pracownika prawa do urlopu w danym roku kalendarzowym, wymiar urlopu pracownika powracającego do pracy w ciągu tego samego roku kalendarzowego ulega proporcjonalnemu obniżeniu, chyba że przed rozpoczęciem tego okresu pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze.

Art. 1552a.

§1. Przy ustalaniu wymiaru urlopu na podstawie art. 1551 i 1552 kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi zgodnie z art. 154 § 1 i 2.

§2. Niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca.

§3. Jeżeli ustanie stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy i nawiązanie takiego stosunku u kolejnego pracodawcy następuje w tym samym miesiącu kalendarzowym, zaokrąglenia do pełnego miesiąca dokonuje dotychczasowy pracodawca.

Art. 1553.

§1. Przy ustalaniu wymiaru urlopu na podstawie przepisów art. 1551 i 1552 niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

§2. Urlop należny pracownikowi w danym roku kalendarzowym nie może jednak przekroczyć wymiaru wynikającego z przepisu art. 154 § 1.

Art. 156.

(uchylony)

Art. 157.

(uchylony)

Art. 158.

Pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający.

Art. 159.

(uchylony)

Art. 160.

(uchylony)

Art. 161.

Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo.

Art. 162.

Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Art. 163.

§1. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 1672.

§11. Pracodawca nie ustala planu urlopów, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę; dotyczy to także pracodawcy, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa. W takich przypadkach pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. Przepis § 1 zdanie drugie i trzecie stosuje się odpowiednio.

§2. Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

§3. Na wniosek pracownicy udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim; dotyczy to także pracownika-ojca wychowującego dziecko, który korzysta z urlopu macierzyńskiego.

Art. 164.

§1. Przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami.

§2. Przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.

Art. 165.

Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, a w szczególności z powodu:

pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy.

Art. 166.

Część urlopu nie wykorzystaną z powodu:

pracodawca jest obowiązany udzielić w terminie późniejszym.

Art. 167.

§1. Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu.

§2. Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.

Art. 1671.

W okresie wypowiedzenia umowy o prace pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. W takim przypadku wymiar udzielonego urlopu, z wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru wynikającego z przepisów art. 1551.

Art. 1672.

Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.

Art. 1673.

Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika na zasadach i w trybie określonych w art. 1672 nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy.

Art. 168.

Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to części urlopu udzielanego zgodnie z art. 1672.

Art. 169.

(uchylony)

Art. 170.

(uchylony)

Art. 171.

§1. W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

§2. (uchylony)

§3. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w § 1, w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o prace zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o prace z tym pracodawcą.

Art. 172.

Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu; w przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy.

Art. 1721.

§1. Jeżeli pracodawca na podstawie odrębnych przepisów jest obowiązany objąć pracownika ubezpieczeniem gwarantującym mu otrzymanie świadczenia pieniężnego za czas urlopu, pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie przewidziane w art. 172 lub ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 171.

§2. Jeżeli świadczenie pieniężne za czas urlopu, o którym mowa w § 1, jest niższe od wynagrodzenia przewidzianego w art. 172 lub od ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 171, pracodawca jest obowiązany wypłacić pracownikowi kwotę stanowiącą różnicę między tymi należnościami.

Art. 173.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.

Większe okno
Gość
2016-03-01 20:51:50
Odpowiedzi: 1
gdy wykorzystam urlop w jakim terminie pracodawca musi mi za niego zapłacić
Odpowiedzi (1):
Gość
2016-03-14 23:43:16
Mam tamtego roku urlop potrzebowałem jeden dzień urlopu pracodawca Wymusił aby wziąć na żądanie.co mam robić?
Dodaj odpowiedź
Małgorzata
2016-03-02 10:08:40
Odpowiedzi: 0
Mój pracodawca zmusza mnie do brania pojedynczych dni urlopu wtedy kiedy np. grafik mu nie pasuje albo jest mniej pracy .Owszem udziela mi 10 dni urlopu latem reszta zazwyczaj jest na zasadzie: dzień urlopu ,dwa dni pracy lub dzień urlopu, jeden dzień pracy
Gość
2016-03-08 13:13:25
Odpowiedzi: 0
Jeśli mam dziecko w wieku szkolnym i żonę nauczycielkę a pracodawca nie dał mi urlopu w okresie wakacyjnym co zrobić żeby mi go dał
Gość
2016-03-09 17:12:16
Odpowiedzi: 0
Witam mam takie pytanko?.Obliczajac dzisiaj swoj okes zatrudnienia szkole I wojsko od ktorych zalezy wymiar urlopu stwierdzilem,ze 10 miesiecy wstecz Menlo liczac nabylem prawo do 26 dni urlopu w roku.Jednak zarowno w tamtym roku jak I przy obliczaniu sum.urlopu na obecny rok moj pracodawca przyznal mi 20.Wszystko mam udokumentowane.Czy na dzien dzisiejszy cos mi sie nalezy za poprzedni rok?Z gory dziekuje za pomoc.
Gość
2016-03-15 18:30:29
Odpowiedzi: 0
Mam pytanie odnośnie urlopu płatnego Jestem zatrudniona od kwietnia 2015 mam 12 lat pracy u innych pracodawców.Czy urlop płatny należy się w wymiarze 26 dni Z początkiem roku?np 8 Dni w styczniu
Gość
2016-03-16 17:19:31
Odpowiedzi: 0
przerwany urlop liczy się odnowa do wykorzystania.
wiesław
2016-03-16 17:58:26
Odpowiedzi: 0
czy pracodawca może ingerować w mój urlop
Gość
2016-03-16 19:56:31
Odpowiedzi: 0
Witam, w okresie 16.10.2015 - 29.02.2016 r. miałam podpisaną umowę o pracę. Jako osobie niepełnosprawnej wygasło orzeczenie i musiałam ponownie złożyć dokumenty. Po przedłużeniu orzeczenia podpisałam nową umowę na okres 1 roku od 15.03.2016 w tej samej firmie. Proszę o informację ile mam dni urlopu do wykorzystania. Za okres przed podpisaniem nowej umowy zostałam wysłana na urlop a za resztę dostałam ekwiwalent. Dodam, że jestem osobą niepełnosprawną z umiarkowanym stopniem orzeczenia.
Gość
2016-03-17 11:42:07
Odpowiedzi: 0
CZY PRACODAWCA MOZE ZMUSIC DO WYKORZYSTANIA ZALEGLEGO URLOPU PRZED 30WRZESNIA
Gość
2016-03-30 19:47:16
Odpowiedzi: 0
Witam Czy mam prawo do rozpoczęcia urolopu wypoczynkowego 14-to dniowego od dowolnego dnia tygodnia tzn.np.piątku? nadmieniam że pracuję w systemie trzyzmianowym.Pytam ponieważ mój pracodawca każe nam brać urlopy od poniedziałku.
Gość
2016-03-30 22:38:12
Odpowiedzi: 0
Witam. Czy mój pracodawca ma prawo nakazać mi planować mój 14-to dniowy urlop wypoczynkowy od poniedziałku a nie od dowolnego dnia tygodnia tak jak bym chciała? Nadmieniam ,że pracuję w systemie 3 zmianowym i pracuję również w soboty i niedziele.
wanda
2016-04-01 10:28:10
Odpowiedzi: 1
ile urlopu wypoczynkowego przysługuje mi jestem zatrudniona na 3/4 etatu i mam 30 lat pracy
Odpowiedzi (1):
Daenerys
2016-04-01 12:57:31
W przypadku pełnego etatu przysługiwałoby 26 dni w roku kalendarzowym. W tym przypadku urlop jest obliczany proporcjonalnie do wymiaru etatu, czyli 26 x 0,750 = 19,5, zaokrąglamy w górę czyli 20 dni w roku.
Dodaj odpowiedź
ciekawy
2016-04-01 11:47:37
Odpowiedzi: 0
Po przepracowaniu 31 lat w służbach mundurowych przeszedłem na emeryturę obecnie przepracowałem już jeden rok na umowę o pracę na czas określony, w związku z tym mam pytanie ile należy mi się urlopu wypoczynkowego
Gość
2016-04-06 11:53:48
Odpowiedzi: 0
Witam. Mam pytanie czy mozna przesunąc urlop na inny czas jesli od wtorku tj. 05.04 powinnam byc na urlopie, ale zachorowało mi dziecko i dostałam zwolnienie od 04.04 do 08.04kadrowa mi poeiedziala ze bede miala placone za urlop a nie za zwolnienie
Gość
2016-04-06 18:01:35
Odpowiedzi: 0
Zaczęłam pracę 5 kwietnia, mam 9 lat pracy. Ile w roku przysługuje mi dni urlopu? Czy mogę wybrać cały przysługujący mi w roku urlop podczas wakacji? Czy można wybrać urlop " a conto"?
Gość
2016-04-06 22:15:23
Odpowiedzi: 0
Czy pracodawca może odpisać pracownikowi zaległy urlop w święta? Gdzie w tym pracownikowi przysługują dni wolne na mocy świąt oraz firma nie funkcjonuje w systemie czterobrygadowym?
Gość
2016-04-07 11:41:31
Odpowiedzi: 0
Czy muszę informować pracodawce o miejscu pobytu podczas urlopu wypoczynkowego?? ... czy wniosek o urlop musi zostać złożony na 7 dni przed rozpoczęciem urlopu??
Jarek
2016-04-09 10:10:48
Odpowiedzi: 0
Jesli wziąłem urlop na żądanie czy pracodawca może ukarać mnie za ten dzień karą nagany za nie dopilnowanie zabezpieczenia sklepu?
Mariusz
2016-04-19 22:23:26
Odpowiedzi: 3
Złożyłem wypowiedzenie po 20 latach pracy i kończę prace u obecnego pracodawcy ostatniego czerwca.Od 1stycznia nabylem prawo do urlopu iw moim przypadku jest to 26 dni.Ile dni mogę wybrac u dotychczasowego pracodawcy ?
Odpowiedzi (3):
Daenerys
2016-04-20 07:36:13
Wymiar urlopu jest proporcjonalny do okresu zatrudnienia. W Twoim przypadku urlop wypoczynkowy za rok 2016 przysługuje za 6 miesięcy, ponieważ stosunek pracy kończy się w m-cu czerwcu. Czyli zgodnie z obliczeniami (6x26)/12= 13 dni urlopu do wykorzystania.
Gość
2016-04-20 12:49:02
To nie prawda Prawo do 26 dni nabyłeś 1 stycznia więc możesz wystąpić o 26 dni urlopu. Co innego czy obecny pracodawca ci tyle udzieli (nie musi). Na świadectwie pracy będzie informacja ile wykorzystałeś i u nowego pracodawcy będziesz miał odpowiednio pomniejszone. Dopiero 01.07 Pracodawca ma Pewność ustania stosunku pracy i dopiero wtedy określa czy pozostał urlop nie wykorzystany i wypłaca ewentualnie ekwiwalent
Daenerys
2016-04-21 07:59:07
Zawsze urlop jest proporcjonalny do okresu zatrudnienia zgodnie z art. 155 z indeksem 1 par. 1 KP. Zgadza się, że pracodawca może, ale nie musi udzielić urlopu w wyższym wymiarze. Natomiast te 13 dni nie podlegają dyskusji, więc jest to prawda.
Dodaj odpowiedź
Gość
2016-04-20 17:56:27
Odpowiedzi: 0
Dmj
Gość
2016-04-24 16:49:08
Odpowiedzi: 1
Witam. od 29.03 wzięłam urlop wypoczynkowy w wymiarze 19 dni czyli 22.04 kończę wolne. 18.03 złożyłam wniosek o wczasy pod gruszą który został przyjęty. W związku z trudną sytuacją rodzinną mussiałam na przestrzeni 48 godzin podjąć decyzję o rozstaniu się z obecnym pracodawcą- pracuje na umowe na czas nieokreslony krocej niz 3 lata i teraz pytania czy pracodawca moze nie wyplacic mi wczasow pood grusza? Czy wypowiedzenie powinnam złożyć prezesowi czy iść do kadr zalezy mi na porozumieniu stron zeby z ostatnim dniem kwietnia rozstac sie z zakladem pracy. pzdr
Odpowiedzi (1):
Daenerys
2016-04-25 12:51:20
Skoro urlop wypoczynkowy został wykorzystany, to wczasy pod gruszą powinny zostać wypłacone, chyba że w zakładowym regulaminie są jakieś obwarowania. Uważam, że jeżeli chcesz rozwiązać się za porozumieniem stron, to musisz podejść do prezesa, żeby wyraził na to zgodę, chyba że Dział kadr ma upoważnienie do rozwiązywania umów z pracownikami.
Dodaj odpowiedź
Gość
2016-04-25 13:58:09
Odpowiedzi: 0
czy mój pracodawca ma prawo do tego aby dysponować i decydować za mnie kiedy mam mieć urlop?? sytuacja dotyczy 2 maja kiedy mój zakład pracy będzie zamknięty a ja nie zgadzam się na urlop w tym dniu z racji , iż nie jest to moją wolą tylko jest to narzucone przez pracodawcę. Czy jest to dozwolone??
aaania83
2016-04-26 10:53:38
Odpowiedzi: 1
Witam. Moje pytanie dotyczy pojedynczych dni urlopu. Mój pracodawca,w miesięcznym grafiku pracy, uwzględnia każdorazowo jeden lub dwa dni urlopu bez mojej zgody. Czy ma do tego prawo? Pracuje na umowę o pracę na czas określony.
Odpowiedzi (1):
Daenerys
2016-04-26 11:24:45
Pracodawca nie ma prawa postępować w ten sposób. Z pewnością robi tak, aby nie skumulowało Ci się dużo urlopu, żeby np. mniej wypłacić za niewykorzystany urlop w razie rozwiązania u mowy o pracę, niemniej jest to niezgodne z prawem. Czy podpisujesz wnioski urlopowe? Jeśli tak - nie zgadzaj się na to i nie podpisuj niczego argumentując, że nie chce brać urlopu w ten dzień i masz do tego prawo. Jeśli nie podpisujesz wniosku o urlop - możesz złożyć skargę w Państwowej Inspekcji Pracy, że pracodawca wpisuje Ci w grafik urlop, a Ty niczego nie miałaś podpisane - ale to już w ostateczności. Powiedz że znasz swoje prawa i zagroź, że pójdziesz na skargę do PIP. Nie znam pracodawcy, może chcieć się zemścić i wypowiedzieć umowę, ale wtedy nie będzie już nic do stracenia.
Dodaj odpowiedź
bezrobotny z pracą
2016-04-27 15:38:15
Odpowiedzi: 0
a jak niemam pracy to mnie to nie dotyczy ???
pracujący bez pracy
2016-04-27 15:44:02
Odpowiedzi: 0
nie chociaż tak
Zadaj pytanie:
(opcjonalnie, nie będzie widoczny)
powiadom mnie mailem gdy pojawi się odpowiedź
Czy jesteś człowiekiem
 

Do góry
urzędy pracy pomorskie urzędy pracy zachodniopomorskie urzędy pracy warmińsko-mazurskie urzędy pracy podlaskie urzędy pracy mazowieckie urzędy pracy kujawsko-pomorskie urzędy pracy wielkopolskie urzędy pracy lubuskie urzedy pracy lubelskie urzedy pracy łódzkie urzędy pracy dolnośląskie urzędy pracy opolskie urzędy pracy śląskie urzędy pracy świętokrzyskie urzędy pracy podkarpackie urzędy pracy małopolskie